ANALYSE

Amnesty beschuldigt Israël ervan Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever uit dorpen te verdrijven

Amnesty International zegt dat Israël een door de staat gesteunde campagne voert om Palestijnen uit delen van de bezette Westelijke Jordaanoever te verdrijven, vooral bedoeïenen- en herdersgemeenschappen die worden blootgesteld aan kolonistengeweld, sloopbevelen en uitbreidende buitenposten. Het nieuwe rapport van de organisatie stelt dat de druk bedoeld is om annexatie mogelijk te maken, en niet louter het gevolg is van geïsoleerde extremistische aanvallen. Humanitaire VN-gegevens die in de berichtgeving worden aangehaald, zeggen dat meer dan 100 dorpen op de Westelijke Jordaanoever tussen januari 2023 en april 2026 volledig of gedeeltelijk zijn leeggelopen, terwijl meer dan 7.280 verplaatsingsincidenten volgden op sloopwerken door Israëlische troepen. Israël verwerpt de voorstelling van zijn aanwezigheid op de Westelijke Jordaanoever als illegale annexatie en zegt dat de definitieve status van het gebied via onderhandelingen moet worden bepaald. Het rapport komt er terwijl Europese regeringen debatteren over de vraag of gerichte sancties tegen kolonisten volstaan, dan wel of handel met nederzettingen ruimer moet worden beperkt na het advies van het Internationaal Gerechtshof uit 2024.

Belgium Impulse Editorial·12 June 2026·3 min read·8 sources

Key signal

Voor Belgische kiezers, middenveldorganisaties, universiteiten, Joodse en Palestijnse gemeenschappen, en bedrijven die handel drijven met Israël of met toeleveringsketens gelinkt aan nederzettingen, scherpt het rapport een bestaand beleidsdebat aan: of België en de EU moeten vertrouwen op individuele sancties of handel met nederzettingen ruimer moeten beperken. De externe dienst van de Europese Unie heeft al mensenrechtensancties ingezet tegen gewelddadige kolonisten, terwijl het advies van het Internationaal Gerechtshof uit 2024 Belgische en EU-beleidsmakers een juridische maatstaf geeft voor verplichtingen rond niet-erkenning en niet-bijstand.

Amnesty International (in Londen gevestigde mensenrechtenorganisatie, opgericht in 1961) is de auteur van het rapport. Oxfam (internationale confederatie tegen armoede en voor humanitaire hulp, opgericht in 1942) waarschuwde in het hoofditem ook voor verdrijvingsrisico's. De bezette Westelijke Jordaanoever (Palestijns gebied dat Israël in de Zesdaagse Oorlog van 1967 op Jordanië veroverde) wordt bestuurd via overlappende Israëlische militaire controle, bestuur door de Palestijnse Autoriteit en Israëlische nederzettingssystemen. Khan al-Ahmar (bedoeïenengehucht ten oosten van Jeruzalem, al lang bedreigd met sloop) is een symbolische test geworden voor de vrees voor gedwongen overbrenging. De Knesset (het Israëlische parlement in Jeruzalem) is de plaats waar wetsvoorstellen rond annexatie en wijzigingen aan het strafrecht worden besproken. Agnès Callamard (secretaris-generaal van Amnesty International sinds 2021) presenteerde de beschuldigingen in het rapport. Bezalel Smotrich (Israëlisch minister van Financiën en extreemrechtse pleitbezorger van nederzettingen) heeft aangedrongen op uitgebreidere Israëlische controle op de Westelijke Jordaanoever. Kaja Kallas (EU-buitenlandchef sinds 2024) vertegenwoordigt het EU-spoor rond sancties.

Background

Israël veroverde de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem tijdens de Zesdaagse Oorlog van 1967. Resolutie 2334 van de VN-Veiligheidsraad bevestigde in 2016 opnieuw dat nederzettingen geen rechtsgeldigheid hebben onder internationaal recht. Het advies van het Internationaal Gerechtshof uit 2004 over de muur oordeelde dat de Westelijke Jordaanoever, inclusief Oost-Jeruzalem, bezet gebied is, en het advies van 19 juli 2024 zei dat Israël zijn onrechtmatige aanwezigheid moet beëindigen, nieuwe nederzettingsactiviteiten moet stopzetten en kolonisten moet evacueren. Sinds de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 en de oorlog in Gaza hebben mensenrechtenorganisaties en VN-agentschappen een versnelling beschreven van kolonistengeweld, bewegingsbeperkingen en sloopwerken op de Westelijke Jordaanoever.

OIS Intelligence

Opposing perspectives

Amnesty International / mensenrechtenorganisaties
Amnesty International stelt dat verdrijving geen neveneffect is van verspreide aanvallen door kolonisten, maar deel uitmaakt van een door de staat mogelijk gemaakte structuur met buitenposten, sloopwerken, landregistratie en juridische wijzigingen. In dat kader pakken gerichte sancties tegen gewelddadige individuen niet het administratieve apparaat aan dat Palestijnse terugkeer en toegang tot land steeds moeilijker maakt.
Israëlische regering / pleitbezorgers van nederzettingen
Het standpunt van Israël is dat de Westelijke Jordaanoever betwist gebied is en geen illegaal bezet gebied, dat beslissingen over veiligheid en landgebruik zaken zijn voor de Israëlische autoriteiten, en dat definitieve grenzen via onderhandelingen moeten worden geregeld. Pleitbezorgers van nederzettingen voeren ook aan dat Joodse gemeenschappen in het gebied historische en veiligheidslegitimiteit hebben.
EU-regeringen die focussen op sancties
EU-regeringen die gerichte sancties steunen, stellen dat reisverboden en bevriezing van tegoeden gewelddadige actoren kunnen bestraffen terwijl diplomatieke ruimte met Israël behouden blijft en een bredere economische breuk wordt vermeden. Deze aanpak behandelt kolonistengeweld als sanctioneerbaar gedrag, maar blijft onder een volledig verbod op handel met nederzettingen, waarover de lidstaten verdeeld blijven.
Voorstanders van een handelsverbod in Europa
Europese voorstanders van beperkingen op handel met nederzettingen stellen dat het advies van het IGH verplichtingen rond niet-bijstand concreet maakt: als nederzettingen illegaal zijn, mogen staten geen commerciële activiteit toelaten die helpt om ze in stand te houden. Zij zien individuele sancties als symbolisch nuttig, maar structureel te beperkt.

Background

Opposing perspectives

Sources & evidence