belgiumpulse
Search
← Belgium

Federale regering laat asbestslachtoffers aansprakelijke bedrijven dagvaarden

De federale regering van België heeft beslist om de bescherming tegen burgerlijke aansprakelijkheid op te heffen die rechtszaken tegen asbestbedrijven al lang beperkt zodra slachtoffers een vergoeding krijgen van het Asbestfonds, volgens de lead van De Tijd. De wijziging zou het Belgische asbestbeleid verschuiven van een hoofdzakelijk foutloos vergoedingsmodel naar een gemengd systeem: snellere wettelijke uitbetalingen zouden beschikbaar blijven, terwijl slachtoffers en nabestaanden nog altijd schadevergoeding kunnen eisen van bedrijven die zij verantwoordelijk achten. De exacte wettekst, parlementaire timing en reikwijdte moeten nog worden gepubliceerd voordat het praktische effect duidelijk is. De kwestie ligt politiek gevoelig omdat academische en medische literatuur over de latentietijd van asbest aantoont dat ziekte vaak pas decennia na blootstelling optreedt, en omdat Belgische dossiers zowel blootstelling op het werk als in de buurt rond voormalige productiesites hebben omvat. Biografische bronnen stellen dat de hervorming een debat doet herleven dat bijdroeg tot Valerie Van Peel's terugtrekking in 2022 uit de federale frontliniepolitiek nadat haar eerdere voorstel voor asbestslachtoffers niet werd goedgekeurd.

Belgium Impulse Editorial·13 June 2026·3 min read·7 sources
Key signal

De beslissing is in de eerste plaats belangrijk voor asbestslachtoffers, nabestaanden en voormalige industriegemeenschappen in België omdat ze opnieuw een weg naar burgerlijke schadevergoeding naast wettelijke compensatie kan openen. Ze is ook belangrijk voor werknemers, vakbonden, werkgevers en verzekeraars omdat de hervorming verandert hoe historische beroeps- en milieuschade kan worden verdeeld tussen publieke solidariteit en bedrijfsverantwoordelijkheid. Voor kiezers test ze of federaal socialezekerheidsbeleid industriële schade met lange latentietijd kan rechtzetten zonder vergoeding te laten uitmonden in jarenlange processen.

Het Asbestfonds (Belgische vergoedingsregeling die sinds 2007 via Fedris wordt beheerd voor erkende asbestslachtoffers en nabestaanden) betaalt wettelijke vergoedingen zonder een volledig burgerlijk proces te vereisen. Fedris (Federaal agentschap voor beroepsrisico's, de Belgische publieke instantie voor beroepsziekten en arbeidsongevallen) beheert vergoedingsregelingen voor beroepsrisico's. Eternit Belgium (voormalige Belgische producent van asbestcement die later met Etex werd gelinkt) staat centraal in de Belgische asbestgeschiedenis, maar wordt in de regeringsbeslissing niet genoemd als het enige getroffen bedrijf. Etex (Belgische bouwmaterialengroep, opvolger van delen van de voormalige Eternit-activiteiten) blijft een prominente bedrijfsnaam in de erfenis van de sector. Valerie Van Peel (N-VA-politica, federaal parlementslid van 2014 tot 2024 en N-VA-voorzitter sinds 2025) voerde eerder campagne voor ruimere rechten voor asbestslachtoffers. Harmignies (dorp in Bergen, Henegouwen, nabij een voormalige asbestcementsite) is een van de bekendste lokale asbestslachtoffergemeenschappen van België, zo beschrijven slachtofferverenigingen en historische verslagen.

Background

België richtte het Asbestfonds op via federale wetgeving in de jaren 2000, na jarenlange druk van slachtofferverenigingen en vakbonden. Het model gaf voorrang aan toegang tot vergoeding maar beperkte in veel gevallen bijkomende burgerlijke vorderingen, een compromis dat betwist is gebleven. Belgische regelgevingsdocumenten tonen dat België de verkoop en het gebruik van asbesthoudende producten bij koninklijk besluit in 2001 verbood, na eerdere gedeeltelijke beperkingen en lang nadat asbestcement op grote schaal in de bouw was gebruikt. Biografische bronnen stellen dat in 2022 een oppositievoorstel dat met Valerie Van Peel werd geassocieerd om de positie van slachtoffers te versterken, niet door de Kamer raakte.

OIS Intelligence

Impact

Regional — De juridische wijziging is federaal, omdat publieke informatie van Fedris het Asbestfonds beschrijft als onderdeel van de Belgische federale architectuur voor beroepsrisico's en omdat regels rond burgerlijke aansprakelijkheid nationaal zijn. De concrete gevolgen zijn lokaler en ongelijker: voormalige industriegebieden in Vlaanderen, Wallonië en Brussel kunnen met verschillende asbesterfenissen worden geconfronteerd, afhankelijk van historische productie-, sloop- en renovatiepatronen. Harmignies in Henegouwen en voormalige aan Eternit gelinkte sites in de regio Brussel tonen waarom een enkele federale regel anders kan uitwerken in gemeenschappen met onderscheiden blootstellingsgeschiedenissen.

Opposing perspectives

  1. Asbestslachtoffers en nabestaanden

    Slachtofferverenigingen zouden de wijziging voorstellen als laattijdig maar noodzakelijk, omdat wettelijke vergoeding gezinnen er niet van zou mogen weerhouden om bedrijfsverantwoordelijkheid voor de rechter te laten toetsen. De historische verslagen over Harmignies beschrijven lokale slachtoffergemeenschappen die al lang erkenning zoeken die verder gaat dan administratieve betalingen, vooral waar blootstelling zich uitbreidde van werkplaatsen naar huishoudens en buurten.

  2. Federale regering / coalitie-De Wever

    De regering kan de hervorming voorstellen als een correctie op een onevenwicht in het vergoedingsmodel: het Asbestfonds behoudt een snellere publieke weg voor erkende slachtoffers, terwijl een juridische bescherming wordt opgeheven die het systeem deed lijken alsof het bedrijven tegen verantwoording beschermde. Die framing hangt ervan af of het wetsontwerp de toegang tot vergoeding behoudt zonder elk dossier naar een rechtszaak te duwen.

  3. Bedrijven en verzekeraars die met historische asbestclaims worden geconfronteerd

    Getroffen bedrijven en verzekeraars zullen waarschijnlijk aanvoeren dat het heropenen van burgerlijke aansprakelijkheid voor blootstelling van decennia geleden moeilijke bewijsproblemen, onzekere kosten en juridische instabiliteit creëert. Hun sterkste argument is dat vergoedingsfondsen net zijn ontworpen omdat asbestziekten lange latentietijden hebben en individuele fout moeilijk te bewijzen kan zijn na bedrijfsherstructureringen, sluitingen van sites en ontbrekende archieven.

Sources & evidence