belgiumpulse
Search
Image illustrating: Future Combat Air System mock-up (editorial)
Tiraden / Wikimedia Commons — CC BY-SA 4.0
← International
ANALYSE

Frankrijk en Duitsland schrappen FCAS-gevechtsvliegtuigproject

Het kantoor van Emmanuel Macron bevestigde dat Frankrijk en Duitsland de kern rond gevechtsvliegtuigen van het Future Combat Air System stopzetten nadat Dassault Aviation en Airbus geen akkoord bereikten over de controle over de New Generation Fighter. Het programma, dat politiek werd gelanceerd in 2017 en later ook Spanje omvatte, moest rond 2040 een verbonden gevechtsvliegtuig van de zesde generatie, drones en een Combat Cloud opleveren. De mislukking betekent niet het einde van Europese defensiesamenwerking, maar verzwakt wel de meest symbolische poging om hoogwaardige luchtgevechtstechnologie te bundelen op het moment dat de Europese Commissie zegt dat de EU haar defensie-industriële basis moet versterken en de afhankelijkheid van externe leveranciers moet verminderen. Voor België, dat als waarnemer tot FCAS toetrad terwijl het F-35’s uit de Verenigde Staten aankocht, is de les duidelijk: Europese strategische autonomie hangt minder af van verklaringen dan van werkverdeling, aankoopdiscipline en gedeelde militaire vereisten.

Belgium Impulse Editorial·12 June 2026·3 min read·8 sources
Key signal

Belgische kiezers, defensiewerknemers, kmo’s in toeleveringsketens voor lucht- en ruimtevaart en federale ambtenaren moeten dit belangrijk vinden omdat België met hetzelfde aankoopdilemma zit. De Belgische regering heeft voor haar volgende gevechtsvliegtuigvloot vertrouwd op de in de VS gebouwde F-35, terwijl ze Europese toekomstige luchtvaartprojecten verkent. De Europese Commissie zegt dat defensieparaatheid nu een sterkere Europese industriële basis vereist, waardoor het falen van FCAS één route beperkt voor Belgische en EU-bedrijven om deel te nemen aan hoogwaardige luchtgevechtstechnologie in plaats van vooral kopers te blijven van systemen die elders zijn ontworpen.

Future Combat Air System, of FCAS/SCAF (Frans-Duits-Spaans luchtgevechtsprogramma gelanceerd in 2017), was ontworpen als een genetwerkt toekomstig luchtgevechtssysteem. New Generation Fighter, of NGF (het geplande bemande gevechtsvliegtuig van de zesde generatie in het hart van FCAS), moest rond 2040 de Franse Rafale en de Duitse en Spaanse Eurofighter-vloten vervangen. Dassault Aviation (Franse vliegtuigbouwer en producent van de Rafale) zocht de hoofdverantwoordelijkheid over het ontwerp van het gevechtsvliegtuig. Airbus Defence and Space (Europese lucht- en ruimtevaartgroep die Duitse en Spaanse industriële belangen in FCAS vertegenwoordigt) wilde een evenwichtigere industriële rol. Indra Sistemas (Spaans defensietechnologiebedrijf) was de nationale coördinator van Spanje. Combat Cloud (de beveiligde datalaag die vliegtuigen, drones en sensoren verbindt) blijft een mogelijk domein voor samenwerking. SAFE, of Security Action for Europe (EU-instrument voor defensieleningen aangenomen in 2025), is bedoeld om gezamenlijke aankopen te financieren. Global Combat Air Programme, of GCAP (Brits-Italiaans-Japans project voor een gevechtsvliegtuig van de zesde generatie gelanceerd in 2022), is het belangrijkste concurrerende gevechtsvliegtuigtraject met Europese aansluiting.

Background

Frankrijk en Duitsland lanceerden het FCAS-spoor in 2017, Spanje trad toe in 2019, en in 2022 volgden Phase 1B-contracten om demonstratoren voor te bereiden. Eerdere Europese luchtvaartprojecten tonen zowel de belofte als de grenzen van samenwerking: de Eurofighter Typhoon bracht verschillende staten samen maar liet Frankrijk erbuiten, terwijl Frankrijk de Rafale nationaal hield. De Lancaster House Treaties van 2010 creëerden een Frans-Brits defensiekader, maar het latere door het VK geleide Tempest/GCAP-traject ontwikkelde zich afzonderlijk. De defensie-industriële strategie van de Europese Commissie uit 2024 kaderde Ruslands invasie van Oekraïne in 2022 vervolgens als een reden om de defensie-industriële paraatheid van de EU opnieuw op te bouwen.

OIS Intelligence

Impact

Regional — Op EU-niveau ondermijnt de mislukking een vlaggenschipvoorbeeld van de druk van de Europese Commissie op gezamenlijke en Europese defensie-investeringen. Op Belgisch federaal niveau raakt dit het defensie- en industriebeleid omdat België zich als waarnemer aan FCAS had verbonden terwijl het zijn overgang naar nieuwe gevechtsvliegtuigen rond de F-35 plande. Brussel wordt institutioneel eerder dan lokaal geraakt: de hoofdkwartieren van de EU en de NAVO blijven centraal in het beleidsdebat, maar geen Brusselse gewestdienst of gemeente krijgt te maken met een afzonderlijke operationele verandering.

Opposing perspectives

  1. Frans defensie-industrieel kamp (Dassault Aviation)

    Het standpunt van Dassault Aviation, zoals weerspiegeld in het geschil over de hoofdverantwoordelijkheid, is dat een gevechtsvliegtuig van de zesde generatie een duidelijke ontwerparchitect nodig heeft en bescherming van essentiële intellectuele eigendom. Dit kamp zou aanvoeren dat het opsplitsen van bevoegdheid omwille van politiek evenwicht het risico inhoudt op een trager, gecompromitteerd vliegtuig en op een verzwakking van de bestaande Franse knowhow op basis van de Rafale.

  2. Duits en Spaans industrieel kamp (Airbus Defence and Space)

    Het standpunt van Airbus Defence and Space is dat een drienationaal programma niet geloofwaardig kan zijn als het centrale werk aan het gevechtsvliegtuig wordt gedomineerd door één nationale kampioen. Dit kamp zou aanvoeren dat Europese autonomie gedeelde technologie, werkverdeling en productiecapaciteit vereist, omdat partnerregeringen anders worden gevraagd een project te financieren zonder voldoende industrieel rendement.

  3. Defensiebeleidskamp van de Europese Commissie

    De EDIS-benadering van de Europese Commissie stelt dat de bredere les niet is om samenwerking op te geven, maar om die meer gezamenlijk, Europees en veerkrachtig te maken. Vanuit dit perspectief faalde FCAS als een probleem van industrieel bestuur, terwijl instrumenten zoals SAFE en EDIP middelen blijven om lidstaten richting gezamenlijke aankopen te duwen.

  4. Veiligheidsanalisten die capaciteit vooropstellen

    Analisten die in het onderzoek worden aangehaald, stellen dat Europa’s onmiddellijke behoefte mogelijk minder ligt bij een prestigieus gevechtsvliegtuig voor de jaren 2040 dan bij schaalbare luchtverdediging, drones, munitie, beveiligde communicatie en commandosystemen. Deze visie beschouwt de instorting van FCAS als symbolisch schadelijk, maar niet noodzakelijk doorslaggevend voor afschrikking op korte termijn.

Sources & evidence