belgiumpulse
Search
Image illustrating: Kinshasa Parliament (editorial)
Photo by Stephanie Douglas on Pexels
← International

Politie van Kinshasa drijft protest uiteen tegen wetsvoorstel over termijnlimiet voor Tshisekedi

De politie gebruikte vrijdag traangas in Kinshasa toen oppositieaanhangers betoogden tegen een grondwettelijk voorstel dat volgens tegenstanders de weg naar een derde ambtstermijn voor president Félix Tshisekedi van de Democratische Republiek Congo opnieuw zou kunnen openen. De betoging werd georganiseerd door C64, een oppositiealliantie opgebouwd rond artikel 64 van de grondwet, en mondde uit in botsingen tussen oppositieaanhangers en regeringsgezinde activisten buiten het Parlement. De Congolese grondwet legt een presidentieel mandaat van vijf jaar vast, eenmaal hernieuwbaar, en artikel 220 stelt dat het aantal en de duur van presidentiële mandaten niet kunnen worden herzien. Een wetsvoorstel dat voorligt in de Nationale Vergadering zou naar verluidt een uitzondering creëren in gevallen van ernstige institutionele disfunctie, mogelijk gevolgd door een referendum. Officiële Facebookbeelden van Martin Fayulu toonden de oppositiefiguur gewond tijdens de betoging. De confrontatie vindt plaats in een land dat al onder druk staat door gevechten in het oosten waarbij M23 betrokken is, een ebola-uitbraak en onverwerkte herinneringen aan het uitgestelde vertrek van Joseph Kabila uit de macht.

Belgium Impulse Editorial·12 June 2026·3 min read·5 sources
Key signal

Voor Belgische lezers is dit geen verre grondwettelijke strijd. Door de koloniale geschiedenis van België, de diplomatieke relatie en de Congolese diaspora wordt instabiliteit in Kinshasa nauw gevolgd in Brussel, Antwerpen en federale kringen voor buitenlands beleid. Personeel van EU-instellingen en beleidsgerichte bedrijven volgen de politiek in de DRC ook omdat het land centraal staat in kritieke mineralen, zorgvuldigheid rond conflictmineralen en regionaal veiligheidsbeleid. Het rechtstreekse verhaal blijft Congolees: of grondwettelijke vangrails standhouden in een staat die al onder druk staat door oorlog, ziekte en wantrouwen tegenover verkiezingen.

Democratische Republiek Congo (Centraal-Afrikaanse staat, onafhankelijk van Belgisch bestuur sinds 1960) is de voormalige kolonie van België en een belangrijke bron van kobalt en koper. Kinshasa (hoofdstad van de DRC en zetel van de nationale instellingen) is het politieke centrum van het geschil. Félix Tshisekedi (president van de DRC sinds 2019, herverkozen voor een tweede termijn die in 2028 moet aflopen) is de zittende president wiens toekomstige verkiesbaarheid op het spel staat. C64, of Coalition Article 64 (oppositiealliantie gevormd in 2026 rond een grondwetsartikel over verzet tegen ongrondwettelijk bestuur), organiseerde het protest. De Nationale Vergadering (lagerhuis van het DRC-Parlement) buigt zich over het betwiste wetsvoorstel. Martin Fayulu (oppositieleider en runner-up bij de presidentsverkiezingen van 2018) was een van degenen die gewond te zien waren. M23 (rebellenbeweging actief in het oosten van de DRC en door de VN en westerse regeringen algemeen omschreven als gesteund door Rwanda) blijft een afzonderlijke maar destabiliserende veiligheidscrisis. Joseph Kabila (president van de DRC van 2001 tot 2019) is het precedent dat de politiek rond termijnlimieten blijft achtervolgen.

Background

De Congolese grondwet die na de overgangsperiode in oorlogstijd werd aangenomen, creëerde een limiet van twee presidentiële termijnen; de tekst van artikel 70 van Constitute legt een mandaat van vijf jaar vast, eenmaal hernieuwbaar, terwijl artikel 220 het aantal en de duur van presidentiële mandaten beschermt tegen herziening. Het precedent is het uitgestelde vertrek van Joseph Kabila: een analyse van Brookings uit 2016 zei dat critici het uitstel van de verkiezingen zagen als een manier om zijn bewind te verlengen na zijn laatste termijn. Protesten in 2015 en 2016 over verkiezingsuitstel en termijnlimieten werden dodelijk, en de verkiezingen van 2018 leidden uiteindelijk tot de eerste vreedzame overdracht van presidentiële macht in het land, toen Tshisekedi in januari 2019 aantrad.

OIS Intelligence

Opposing perspectives

  1. Oppositiecoalitie C64

    C64 omschrijft het wetsvoorstel als een poging om de beschermde barrière van artikel 220 rond termijnlimieten te doorbreken en Félix Tshisekedi politiek beschikbaar te houden na 2028. Haar sterkste argument is grondwettelijk: zodra een uitzondering wordt gecreëerd voor institutionele disfunctie, wordt de regel van twee termijnen kwetsbaar voor interpretatie door de uitvoerende macht en druk via een referendum.

  2. Aanhangers van Tshisekedi en regeringsgezinde activisten

    Het regeringsgezinde kader is dat grondwettelijke hervorming legitiem kan zijn als kiezers ze goedkeuren en als instellingen verlamd zijn. Vanuit die visie zou een referendum de volkssoevereiniteit uitdrukken in plaats van een paleismanoeuvre, en gebruikt de oppositie de kwestie van de termijnlimiet om een verkozen president te verzwakken tijdens druk in oorlogstijd.

  3. Analisten van grondwettelijke terughoudendheid

    Het juridisch-terughoudende kader begint bij de tekst van artikel 220: sommige grondwettelijke bepalingen worden bewust buiten gewone herziening geplaatst. Deze visie vereist geen oordeel over de intenties van Tshisekedi; ze stelt dat het wijzigen van de wijzigingsregels rond presidentiële mandaten de geloofwaardigheid van alle toekomstige verkiezingsgaranties zou aantasten.

Sources & evidence