Maakt een gewestelijke antidrugscommissaris Brussel veiliger?
Brussel gaat door met een gewestelijke antidrugscommissaris, een nieuwe functie die preventie, lokaal veiligheidsbeleid en de versnipperde institutionele reactie op drugsgerelateerd geweld moet coördineren. De post is politiek belangrijk omdat hij er komt in de eerste maanden van de gewestelijke legislatuur 2024-2029, nadat Brussel meer dan 600 dagen zonder volwaardige regering zat en na een zichtbare escalatie van schietpartijen rond Anderlecht, Clemenceau, Peterbos en de Zuidwijk. De rol vervangt de federale politie, de parketten of de nationale drugscommissaris, Ine Van Wymersch, niet. De test wordt praktisch: of de functie gewestelijke preventiediensten, de 19 gemeenten, zes politiezones, het openbaar vervoer, huisvestings- en gezondheidsactoren vanuit hetzelfde operationele beeld kan laten werken.
Voor bewoners en pendelaars is de directe vraag of de maatregel de dagelijkse veiligheid verandert op plaatsen waar schietpartijen, openlijke drugshandel, intimidatie en drugsgebruik terugkerende zorgen zijn geworden. Voor de politiek is het een vroege test voor het vermogen van de regering-Dilliès om zichtbare resultaten op het vlak van openbare orde te boeken na de lange blokkering na de verkiezingen. Voor diensten op het terrein zou de nuttige versie van de job een enkel aanspreekpunt zijn dat inlichtingen, preventiefinanciering, gemeentelijke acties, gezondheidsreacties en opvolging met federale autoriteiten kan verbinden. De zwakke versie zou een symbolische maatregel met een gewestelijke commissaris zijn die vergaderingen oplevert maar weinig verandert in hotspots.
Het echte onderwerp is niet simpelweg de creatie van nog een Brusselse titel. Het gaat om de poging van het Gewest om een coördinatieprobleem op te lossen in een stad waar drugsmarkten gemeentegrenzen, federale justitiebevoegdheden en gewestelijke bevoegdheden zoals preventie, stedelijk beleid, openbaar vervoer, sociale ondersteuning en lokale veiligheidsplanning doorkruisen. Brussels minister-president Boris Dilliès, wiens portefeuille gewestelijke veiligheid en preventie omvat, is de centrale gewestelijke actor. Op federaal niveau controleert de regering van premier Bart De Wever justitie, federale politie, douane en gevangenissen, terwijl het parket van Brussel, geleid door procureur des Konings Julien Moinil, instaat voor strafvervolging. De nationale drugscommissaris, Ine Van Wymersch, heeft al een landbrede coördinatierol. De Brusselse commissaris zal dus operationele samenhang moeten toevoegen, eerder dan nog een institutionele laag.
Background
Brussel heeft al lang een ingewikkelde veiligheidsarchitectuur: 19 gemeenten, meerdere burgemeesters met bevoegdheden inzake openbare orde, zes lokale politiezones, een gewestregering met preventiebevoegdheden en federale instellingen die verantwoordelijk zijn voor justitie, gerechtelijke politie, douane en gevangenissen. Die versnippering was beheersbaar voor gewoon stedelijk beleid, maar werd blootgelegd door grensoverschrijdende criminele markten. België richtte een nationale drugscommissaris op nadat drugsgeweld en cocaïnehandel een federale prioriteit werden, vooral rond de haven van Antwerpen. Brussel past die coördinatielogica nu toe op het hoofdstedelijk gewest, waar straatdealers, beheer van de openbare ruimte en sociaal beleid onlosmakelijk verbonden zijn met strafrechtelijke handhaving.
Impact
Regional — De impact geldt rechtstreeks voor heel Brussel, maar zal ongelijk voelbaar zijn. Anderlecht, Sint-Gillis, de Zuidwijk, Peterbos, Clemenceau en andere gebieden die door autoriteiten en lokale berichtgeving als drugshotspots zijn aangeduid, komen waarschijnlijk als eerste in aanmerking voor gecoördineerde actie. De commissaris kan ook belangrijk zijn voor de veiligheid bij STIB/MIVB, scholen nabij dealpunten, sociale huisvestingsmaatschappijen en lokale preventiewerkers.
Opposing perspectives
- Coördinatiekader van de Brusselse gewestelijke meerderheid
De Brusselse gewestelijke meerderheid rond minister-president Boris Dilliès kan de commissaris voorstellen als een praktisch antwoord op versnippering: één persoon om preventie, gemeentelijk werk, veiligheid in het openbaar vervoer, sociaal beleid en contact met federale autoriteiten op elkaar af te stemmen. In deze visie is het probleem niet alleen een gebrek aan repressie, maar een gebrek aan gedeeld bevel, opvolging en gegevens over de Brusselse instellingen heen.
- Handhavingskader van federale justitie en politie
Federale actoren, waaronder de portefeuille van minister van Justitie Annelies Verlinden en het Brusselse parket onder leiding van Julien Moinil, leggen de nadruk op politiecapaciteit, vervolging, wapenhandel, strafuitvoering en federale onderzoeksmiddelen. Vanuit dit kader is een gewestelijke commissaris alleen nuttig als die de strafrechtelijke handhaving ondersteunt en de verantwoordelijkheid voor bevoegdheden van de federale staat niet vertroebelt.
- Kader van gemeentelijke burgemeesters en hotspotbeheer
Brusselse burgemeesters, onder wie burgemeester van de Stad Brussel Philippe Close en burgemeester van Anderlecht Fabrice Cumps, staan onder rechtstreekse druk inzake openbare orde in specifieke wijken. Hun waarschijnlijke bezorgdheid is operationeel: of de nieuwe rol hen helpt over gemeentegrenzen heen op te treden zonder de politionele bevoegdheden van burgemeesters te verzwakken, en of hij middelen naar hotspots brengt in plaats van nog een gewestelijk stuurcomité.
- Kader van volksgezondheid en preventiediensten
Schadebeperkende en sociale diensten zoals Transit ASBL en lokale preventiewerkers benadrukken doorgaans dat handhaving alleen drugsscènes niet kan stabiliseren. Hun kader is dat openlijke drugshandel, crackgebruik, dakloosheid, schoolveiligheid en druk op de geestelijke gezondheidszorg behandelingscapaciteit, trajecten naar huisvesting en outreach vereisen, naast politieoptreden tegen gewelddadige netwerken.
Sources & evidence
- RTBF
- Associated Press · 2025-02-07
- Le Monde · 2025-02-08
- The Guardian · 2026-05-03
- Dilliès government reference page